Đài VOA - Chương trình Nghệ Sĩ Và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện           

    Lê Vân Tú: Tìm về giấc mơ thời son trẻ
 
      Nhạc sĩ Lê Vân Tú



  Ngoài phần giới thiệu những nghệ sĩ đã thành danh trong thế giới âm nhạc Việt Nam, thỉnh thoảng Nghệ Sĩ Và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện cũng đã dành riêng một chương trình để giới thiệu những nghệ sĩ được biết đến trong một phạm vi nào đó, nằm trong mục đích khám phá những ca sĩ hoặc nhạc sĩ sáng tác chưa có dịp hoặc thiếu phương tiện để phổ biến giọng hát, hay những tác phẩm của mình đến người thưởng thức.

Một người viết nhạc tên Lê Vân Tú, hiện cư ngụ ở Canberra, Australia, ở trong trường hợp này. Nhưng trường hợp của ông còn có thêm một điểm đặc biệt nữa là ông đã từng có dịp phổ biến những sáng tác của mình đến người nghe từ khi còn là một học sinh ở Huế. Nhưng sau khi vào đến Sài Gòn, một vài va chạm với thực tế khi muốn theo đuổi con đường nghệ thuật đã khiến ông chán nản để tạm gác lại giấc mộng của mình.
    Sau đây là ca khúc Hãy Nghe Em Hát của Lê Vân Tú, qua tiếng hát Quỳnh Lan:
  Hãy đến ngồi đây nghe em hát
Khúc hát ngày nào em vẫn nhớ
Từ ánh hoàng hôn đã xa mờ
Và những ngày thơ
Buồn đến đưa em về trong những giấc mơ.

Hãy ngã bờ vai cho em khóc
Nước mắt ngậm ngùi hương dĩ vãng
Vì những tàn phai qua bao ngày
Làm thấm lệ rơi
Từ biết yêu anh rồi là biết những ngậm ngùi.

Một mai dẫu có chia lìa
Đường đời cách xa vời
Hồ cầm vắng tiếng tay người
Một mình câu hát buông lơi

Dù xa như tháng ngày qua
Yêu thương gởi phím tơ ngà
Nghìn trùng nhờ gió đưa về
Thì thầm câu hát vỗ về

Hãy giữ giùm em chút hương nắng
Của buổi chiều buồn mây xanh thắm
Để những ngày sau mây phai màu
Còn nhớ về nhau
Dù gió mưa giăng sầu ngày tháng trôi mau

Hãy nhớ về em như cơn gió
Đã giữ tình anh trong nỗi nhớ
Để những chiều mưa bao mong chờ
Làm ướt hồn thơ
Từ biết yêu nhau rồi đời nhẹ như mơ.

               CD Tiếng Buồn Của Giòng Sông


                  Ca sĩ Quỳnh Lan
 
Sau những va chạm với thực tế khiến ông chán nản trong một thời gian dài, Lê Vân Tú chỉ biết chú tâm vào vấn đề học vấn để đi đến thành công trong vai trò nghiên cứu và giáo sư giảng dạy Điện Toán tại các trường đại học Canberra và Melbourne từ nhiều năm nay, đặc biệt về ngành Trí Tuệ Nhân Tạo. Không kể trước đó ông cũng đã từng dạy về ngành Toán tại đại học Western Australia và đại học Melbourne từ năm 75 đến năm 80.

Tuy nhiên, cũng trong thời gian giảng dạy ấy, Lê Vân Tú đã không thể tách rời hẳn với âm nhạc mà vẫn tiếp tục sáng tác, coi như là một thú giải trí của riêng mình.

Với một cuộc sống không còn quá bận rộn trong thời gian gần đây, từ vài năm nay người viết nhạc sắp bước vào lớp tuổi 70 này, bỗng thấy tâm hồn mình như rộn rã hẳn lên, như bắt gặp được một thôi thúc mạnh mẽ nào đó để trở lại cùng âm nhạc với nhiều hứng khởi.

Đồng thời, phương tiện chuyển đạt đến người nghe giờ đây đã trở nên phổ thông trong quần chúng nên Lê Vân Tú đã cảm thấy rất thoải mái để trở về với giấc mộng ấp ủ từ thời còn son trẻ.

     Sau đây là ca khúc Chiều Tĩnh Lặng qua tiếng hát Mỹ Tâm:
 


Nghe trong chiều vắng mênh mang buồn
Nghe cung sầu lắng vang trong hồn
Nghe từng chiếc lá rớt cuối mùa
Giòng nước mát xóa nhòa
Quãng đời nào xôn xao trong đời ta.

Nghe mây chiều xuống nghiêng vai sầu
Nghe Thu về lá đang thay màu
Nghe hồn quạnh vắng những đắm chìm
Và tiếng hát lắng trầm
Nghe chiều lặng lẽ đi âm thầm.

Chiều rung lên tiếng hư không
Chiều ru im vắng mênh mông vời trông
Còn dư âm chốn xa xăm
Trầm luân theo kiếp phiêu bồng hoài mong,

Chiều buông lơi mấy cung tơ
Chiều chơi vơi cuốn xa bờ tuổi thơ
Còn đâu đây tiếng ru ai
Tàn phai theo bao tháng ngày xóa mờ.

Ta như rừng vắng đang khô cằn
Em như giòng suối xa mơ màng
Đem từng chiếc lá sắp héo tàn
Dệt nốt mấy khúc đàn
Cho lòng quên hết bao ưu phiền.

                          CD Chiều Tĩnh Lặng


                Ca sĩ Mỹ Tâm
 
Quí vị đang theo dõi chương trình Nghệ Sĩ Và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện về Lê Vân Tú và vừa rồi là tiếng hát Mỹ Tâm trong nhạc phẩm Chiều Tĩnh Lặng của người viết nhạc kiêm giáo sư đại học tại Úc châu.

Lê Vân Tú mở mắt chào đời tại Huế năm 1939. Thời trung học, ông theo học các trường Nguyễn Tri Phương và Quốc Học Huế. Cũng trong thời kỳ nầy, Lê Vân Tú đã được nhạc sư Nguyễn Hữu Ba chỉ dẫn kỷ lưỡng về nhạc lý trong suốt ba bốn năm. Do ảnh hưởng của vị giáo sư dạy nhạc nổi tiếng nghiêm khắc, Lê Vân Tú đã giữ một cách tuyệt đối lời khuyên được ông coi như khuôn vàng thước ngọc của giáo sư Nguyễn Hữu Ba là phải tôn trọng niêm luật như khi sáng tác một bài thơ, và ngay từ bản nhạc đầu tiên mang tựa đề Bến Tầm Dương do ông viết vào năm 1955, Lê Vân Tú đã theo đúng nguyên tắc nầy. Sáng tác của một cậu học trò mới được 16 tuổi sau đó đã từng được nhạc sĩ Văn Giảng khen ngợi và khuyến khích. Nhạc phẩm đầu tiên của Lê Vân Tú đã được nữ ca sĩ Hà Thanh trình bày trên đài phát thanh Huế, mặc dầu ông không quen biết gì người ca sĩ sông Hương. Nhờ được sự khuyến khích với tác phẩm đầu tay và nhất là được một tiếng hát tên tuổi là Hà Thanh trình bày nên Lê Vân Tú liên tiếp sau đó viết thêm một số ca khúc như Bên Giòng Sông Hương, Mái Tóc Ngày Thơ, Hoa Vông Vang, v.v., và đều được Hà Thanh gởi đến thính giả của đài phát thanh Huế.

      Sau đây là ca khúc Tiếng Buồn Của Giòng Sông, qua tiếng hát Nghi Văn:
  Một giòng sông trôi
Về nơi cuối trời
Thuyền xa bến rồi
Mưa ngàn sầu rơi ướt vai người đi.

Một giòng sông trôi
Về nơi thương nhớ xa vời
Thuyền ơi có đến bên trời
Gởi tình ta theo.

Người về nơi nao
Bờ xa dấu xưa chìm sâu
Đường xưa đắm trong mưa sầu.

Nhớ em rừng chiều úa tàn
Bước chân lạc giòng suối ngàn
Vắng em cuộc đời rất buồn.

Người đem thương nhớ
Về nơi không bến không bờ
Giòng sông im vắng
Lắng nghe cõi lòng bơ vơ.
Bến xưa ai vẫn mong chờ
Tháng năm nào vẫn ơ thờ
Dấu xưa giờ đã phai nhòa.

Từ ngày em đi
Bờ xa nhớ về
Lời xưa ước thề
Đôi lòng còn ghi dấu chân người đi.

Từ ngày xa em
Giòng sông liễu rũ tơ mềm
Thuyền trôi lơ lững theo giòng
Giữa đời mênh mông.

Từ ngày xa em
Mùa xưa lá rơi nhiều thêm
Đường xưa đắm trong ưu phiền.

Nhớ em ngày tàn úa mềm
Cánh chim lạc rừng đắm chìm
Gió mưa dệt từng nỗi buồn.

Nhớ em ngày tàn úa mềm
Cánh chim lạc rừng đắm chìm
Gió mưa thì thầm gọi tên.




                          CD Có Em Bên Đời





                  Ca sĩ Nghi Văn
 
Những sáng tác của Lê Vân Tú, chẳng hạn như Tiếng Buồn Của Giòng Sông vừa được trình bày qua tiếng hát của Nghi Văn, thường được viết ra theo nguồn xúc cảm của ông chứ không mấy quan tâm đến niêm luật. Tuy nhiên, vì đã quen với những niêm luật ghi sâu trong đầu óc, nên khi những giòng nhạc được viết ra thường là đúng với sự hướng dẫn của vị giáo sư ông rất quí mến là Nguyễn Hữu Ba.

Đang hăng say trong việc sáng tác, Lê Vân Tú đã phải rời Huế để vào Sài Gòn theo học đại học. Vì chưa định hướng ra sao, Lê Vân Tú trước tiên đã ghi tên theo học trường Kiến Trúc, rồi qua đến Quốc Gia Âm Nhạc, để rồi cuối cùng cảm thấy thích hợp với môn Toán nên ông đã theo học môn nầy tại trường Đại Học Khoa Học và tốt nghiệp tại đây với hạng Tối Ưu vào năm 1966. Nhờ vậy Lê Vân Tú đã được giữ lại làm Giảng nghiệm viên cho trường. Nhiều người nêu lên thắc mắc về sự khác biệt nếu không nói là đối chọi giữa toán học và âm nhạc khi thấy một người có tâm hồn nghệ sĩ như ông lại thích hợp với môn Toán, không những thế lại còn rất xuất sắc về môn nầy. Lê Vân Tú đã trình bày đại ý là nhiều người cho rằng học Toán khô khan nhưng theo ông không đúng. Thật ra phải là người có nhiều xúc cảm, có đầu óc tưởng tượng phong phú mới nên học ngành nầy vì đó là một môn học trừu tượng, và cũng theo ông, học môn nầy không khác gì sống trong một thế giới ảo tưởng.

      Sau đây là ca khúc Nhịp Đời Lặng Lẽ của Lê Vân Tú do Hồ Quỳnh Hương trình bày:
  Giã từ mùa Thu trong mắt em
Tôi qua từng phố đêm
Đường nào tới lãng quên.

Bước thầm,
Nhịp đời như lắng trầm
Mưa rơi trong hồn vắng
Từng giọt buồn nhớ nhung.

Lắng nghe tháng năm dần qua
Có những khi lìa xa
Tình ngỡ đã phai nhòa.

Cuộc tình nào còn giữ mãi
Chia cách không đổi thay
Mưa nắng không tàn phai.

Ôi, đời ta như áng mây
Cứ mãi hoài trôi theo
Từng cơn gió lay,

Có con nước nào ra khơi
Hãy cuốn đời ta trôi
Trôi về với cội nguồn.

Mỗi lần tìm về qua lối xưa
Tôi nghe trời vẫn mưa
Dường như trong giấc mơ.

Bước thầm,
Nhịp đời nghe rất gần
Dư âm cung sầu lắng
Từng giòng đời nhớ mong.

Có ai biết trong lòng tôi
Có những khi lẻ loi
Lòng đã lãng quên rồi.

Đời người rồi trôi mãi
Đâu có ai chờ ai
Chỉ thấy tôi tìm tôi. 



                          DVD Có Em Bên Đời



   
                   Ca sĩ Hồ Quỳnh Hương
 
Hồ Quỳnh Hương vừa trình bày nhạc phẩm Nhịp Đời Lặng Lẽ của Lê Vân Tú để tiếp nối cho chương trình Nghệ Sĩ Và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện về ông.

Sau khi trở thành giảng nghiệm viên trường Đại Học Khoa Học, cuộc sống vật chất của Lê Vân Tú có phần dễ thở hơn trước. Đó là khi ông mới vừa đặt chân vào Sài Gòn để vừa đi học vừa đi làm. Buổi sáng sớm đi bỏ báo, sau khi đi học về là đi lấy dữ kiện cho Viện Thống Kê, đến tối lại đi dạy học kèm. Tuy vậy mà ông vẫn ở trong tình trạng bửa đói bửa no, với một cuộc sống rất ư gian nan, đầu tắt mặt tối. Với một cuộc sống khó khăn như vậy, Lê Vân Tú không còn thời gian để nghĩ đến việc sáng tác, ngoài vài ba nhạc phẩm viết trong những ngày đầu tiên ở một nơi còn quá mới lạ đối với một người sinh viên trẻ tuổi. Tuy nhiên ông cũng từng thăm hỏi để tìm cách phổ biến những tác phẩm của mình.

Kính thưa quí vị một lần nữa chúng tôi tạm ngưng phần giới thiệu Lê Vân Tú ở đây để mời quí vị cùng thưởng thức một ca khúc của ông mang tựa đề Tiễn Em Về qua tiếng hát Mỹ Tâm:

       
  Về sao hởi em?
Nắng chưa phai cuối trời
Nói năng chưa hết lời
Nắm tay chưa muốn rời
Nhịp đàn còn chơi vơi.

Về sao hởi em?
Nắng Xuân chưa nhuốm hồng
Tóc sương chưa thắm nồng
Mắt thương sao vẫn buồn
Chia tay làm buồn thêm.

Còn đây phút giây
Khắc cuộc tình đắm say
Nhắc một thời ngất ngây
Đem theo vào ngày mai
Chút nồng cay.

Rồi mai cách xa
Bước chân đi cuối mùa
Bóng ai xa khuất mờ
Có nghe trong tiếng thở
Niềm sầu nhớ vô bờ.

Thôi cũng đành tạ từ em dấu yêu,
Đêm nay về tìm lại trong trái tim ưu phiền
Tìm trong giấc mơ những vùng trời tưởng nhớ,
Tìm trong cay đắng những yêu thương ngọt ngào,
Tìm trong hoang vắng phút giây nào gần nhau.

Ngày mai nhớ em
Dấu chân in trước thềm
Bóng trăng soi lối mòn
Bước ta đi vẫn còn
Còn hằn trong tim.

Ngày mai nhớ em
Dấu môi chưa xóa mờ
Những câu thơ vẫn chờ
Tiếng ngâm em lững lờ
Đưa ta vào cơn mơ.

Còn đây gối chăn
Ướp một trời nhớ thương
Nhắc một đời vấn vương
Đem theo làm hành trang
Những chiều hoang.

Dù mai có xa
Có phai theo tháng ngày
Có trôi nơi cuối trời
Với bao nhiêu kỷ niệm
Cũng đủ sống một đời.
   


                          Lê Vân Tú và gia đình



       
            Lê Vân Tú và người bạn đời (1971)
 
Thuở Lê Vân Tú mới ở Huế vào Sài Gòn, ở đây chỉ có hai phương tiện để lancer một nhạc phẩm mới, là những chương trình ca nhạc trên đài phát thanh và chương trình ca nhạc ở các phòng trà. Cả hai nơi nầy, ông không hề quen biết một ai để có thể gởi gấm những đứa con tinh thần.

Một thanh niên trẻ tuổi còn ngây thơ như Lê vân Tú vào thời đó đã giật mình khi được cho biết là rất cần đến sự quen biết để những ca khúc được phổ biến trên đài phát thanh. Anh còn ngạc nhiên và giật mình hơn nữa khi biết muốn sáng tác của mình được một ca sĩ hát tại phòng trà thì phải trả tiền. Một lần anh được Trịnh Công Sơn, quen biết từ ngoài Huế, giới thiệu một nữ ca sĩ nổi tiếng để anh liên lạc nhờ trình bày một ca khúc tại phòng trà, Lê Vân Tú tâm sự là anh đã bị sốc khi điều kiện của người ca sĩ đó đưa ra là 500 đồng, một số tiền quá to lớn đối với một anh sinh viên năm thứ nhất từ Huế vào Sài Gòn sống thui thủi một mình. Chưa hết, có lần nhạc phẩm Đảo Dừa của ông đã được nhạc sĩ Hoàng Trọng hòa âm cho cả ban nhạc trình bày nhưng lại không được nhạc sĩ Võ Đức Tuyết đồng ý khi cho rằng nhạc phẩm nầy quá ủy mị không phù hợp với chủ trương của nền Đệ Nhất Cộng Hòa lúc đó. Một lần khác, nhạc sĩ Từ Công Phụng giới thiệu nhạc phẩm Thiên Đường Hiu Quạnh của Lê Vân Tú, trong đó có phần đóng góp lời ca của anh với tác giả, để Nhật Trường trình bày. Nam ca sĩ nầy tỏ ra thích thú và đồng ý vì nhận thấy bài nầy có cấu trúc rất lạ, nhưng cũng với điều kiện là Lê Vân Tú phải trả tiền hòa âm.
      Sau đây là ca khúc Thiên Đường Hiu Quạnh do Quang Minh trình bày:
  Vàng bóng chiều rơi
Sợi buồn vương theo lối
Dấu chân xưa mờ phai
Cuộc tình nay đã khuất
Xa mờ theo tháng ngày
Gởi cánh chim bay
   về thương nhớ ai chiều nay.

Nhìn tháng ngày đi
Tuổi buồn như chiếc lá
Thoáng rơi trên hồn ta
Hồ cầm rung thương nhớ
Xa vời trên ngỏ đời
Tìm ánh sao rơi
   về thương nhớ bao giờ nguôi.

Ta từ nay giã từ
     những giòng sông đam mê
     trôi lạc trong sương mù.
Ta vùi quên đắng cay
     nghe tình yêu thoảng theo cơn gió
     bay qua khoảng đời.

Mộng ước tàn phai
Nhạc sầu dâng tê tái
Vấn vương trong hồn ai

Đàn chùng rung thương nhớ
Mơ hồ trong gió chiều
Một bóng cô liêu
   về trong Thiên Đường Quạnh Hiu.
 



                   Lê Vân Tú và người bạn đời (2007)
 
Cho đến lúc đó, vẫn mang một đầu óc ngây thơ nên Lê Vân Tú vẫn chưa hiểu thế nào là những qui luật được gọi là bất thành văn trong thế giới show business của Sài Gòn, cũng như của bất cứ nơi nào trên thế giới, nên lại đã coi trường hợp nầy như một cú sốc. Từ đó ông đâm ra chán nản để không còn nghĩ đến âm nhạc, cùng một lúc quyết định tạm gác giấc mộng sang một bên. Nhưng mặc dù vậy, âm nhạc vẫn luôn luôn gắn bó với ông, nên Lê Vân Tú theo học đàn guitar với nhạc sĩ Lâm Tuyền một thời gian vào những năm 61-62. Thực tế cho ông thấy cuộc sống của người thầy của mình qua tình trạng nghèo túng khiến ông cảm thấy tội nghiệp cho kiếp sống của một người nghệ sĩ, rồi ông đi đến một kết luận rất đơn giản là chỉ có những người khá giả mới đi theo ngành nhạc được, nếu muốn có một đời sống thoải mái. Nên từ đó Lê Vân Tú chỉ chú tâm vào chuyện học hành, vì đối với ông chỉ như vậy mới có thể thoát khỏi cảnh nghèo túng.

Đến năm 1973, Lê Vân Tú được sang Úc du học, sau một thời gian giảng dạy tại một số trường đại học ở Đà Lạt, Sài Gòn và Tây Ninh. Từ đó cậu bé nhà nghèo, con giữa của một gia đình có 5 người con sớm mồ côi cha mẹ, đã chỉ chăm chú vào chuyện học hành để chiếm được những bằng cấp cao trong ngành Toán Học và Khoa Học như Văn bằng Điện Toán, Thạc sĩ Khoa Học, và Tiến sĩ Toán Học. Từ ngày sống ở Úc châu, trong những khi rãnh rỗi Lê Vân Tú vẫn tiếp tục viết nhạc, như là một sự thôi thúc để sáng tác và không bao giờ nghĩ sẽ đi theo con đường chuyên nghiệp. Hơn nữa ông tin rằng định mệnh đã không an bài ông trở thành một nghệ sĩ, là người đối với ông có một cuộc sống khác biệt không giống thế giới của mình. Những sáng tác của Lê Vân Tú đã thoát ra khỏi những đề tài than vãn về thân phận bèo bọt của con người trong thời gian đầu tiên, để đến với những tình cảm nhẹ nhàng hơn.

Sau những thành công trong việc học vấn kể từ khi ông tốt nghiệp Tối Ưu tại trường Đại Học Khoa Học  Sài Gòn, và sau đó được mời tiếp tục làm việc tại đây. Cũng từ đó ông nhìn cuộc đời với một cặp mắt bớt bi quan hơn xưa, để viết ra những sáng tác trước khi đi du học tại Úc châu như Tiễn Em Về, Một Mùa Để Thương và Một Mùa Để Nhớ, Như Mây Mùa Thu, v.v.

Lê Vân Tú lập gia đình trước khi du học với một sinh viên Chính Trị Kinh Doanh Đà Lạt. Vợ con kẹt lại Việt Nam sau biến cố tháng tư 1975, để mãi đến năm 1979 cả gia đình mới được đoàn tụ. Hai vợ chồng có với nhau hai người con gái, cả hai đều đã lập gia đình và cùng cư ngụ tại Úc châu.

Dù Lê Vân Tú không phải là một nhạc sĩ sáng tác chuyên nghiệp, nhưng lại là một nhà khoa học nổi tiếng trong Cộng Đồng người Việt tại Úc Châu, nhưng vợ ông đã đưa ra nhận xét ông là một con người không thực tế. Nhận xét đó có vẻ trái ngược, nhưng đối với Lê Vân Tú thật ra rất chính xác, vì ông quan niệm cả hai lĩnh vực nầy đều đòi hỏi một trí tưởng tượng cao trong một thế giới trừu tượng. Và cũng nhờ vậy ông đã tạo thành những ca khúc diễn tả chính xác những cảm xúc của mình, không khác gì những chính xác cần thiết trong Khoa Học.

Kính thưa quí vị, chương trình Nghệ Sĩ và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện về Lê Vân Tú sẽ được kết thúc sau đây với một sáng tác của ông mang tựa đề Một Mùa Để Thương và Một Mùa Để Nhớ do Lê Hiếu trình bày:
       
  Một mùa Xuân
Đem hoa thắm bên trời
Tình yêu đến trong đời
Gợi thương nhớ xa xôi.

Rồi mùa Thu
Đem nhớ nhung về với
Nước mắt dâng chia phôi
Theo lá Thu tàn phai.

Một mùa Xuân
Nắng ấm mênh mang hồn người
Và mùa Thu
Tiếng hát thênh thang tuyệt vời

Một mùa thương
Nước mắt pha trong nụ cười
Một mùa yêu
Mãi mãi đem theo vào đời,


Ôi, cánh chim nào cũng mõi mòn
Dấu chân trời vẫn thênh thang
Bóng ai giờ xa xôi lắm.

Ôi, tiếc thương nào cũng phôi pha
Vấn vương rồi cũng chia xa
Chỉ còn niềm thương nhớ.

Một mùa thương
Dấu vết yêu đương còn hằn
Một mùa yêu
Tiếng hát đam mê muộn màng.

Một lần thương
Nước mắt đong thêm vào đời
Một lần yêu
Héo hắt trong tim mà thôi.
 
Trường Kỳ - Đài VOA – Hoa Kỳ
levantu@nhacviet-ucchau.com
www.nhacviet-ucchau.com